کودک آزاری چیست؟ و عوامل موٍثر بر کودک آزاری

کــودک آزاری چیســت؟

امروزه در فضاهای مجازی شاهد عکس ها و فیلم هایی از کــودکانی هســتیم که توسط والدین یا مراقبان خود به طرز وحشتناک و دلخراشی مورد آسیب جسمی قرار گرفته انــد. اکثر ما با دیدن این وقایع به شــدت انــدوهگین و متاثر و یا ممکن اســت متعحب شویم. این موارد جزئی از کــودک ازاری اســت که ما بطور اشکار میبینیم یا میشنویم اما عمق فاجعه زمانی اســت که این کــودکان بی گناه به افراد خلافکار، جنایت کار و حتی بیماران روان تبدیل میشونــد و سرمایه های اجتماعی خور را از دســت میدهیم.

کــودکان در هر سن و سالی که باشنــد افرادی بدون دفاع و ضعیف هســتنــد که نمی تواننــد به تنهایی از خود مراقبت کننــد و با محیط سازگار شود خانواده او نقش اساسی در پاسخگویی به نیازهای عاطفی و جسمانی آنان دارد. در صورت عدم پاسخگویی به نیازهای کــودک و یا بدرفتاری و سوء اســتفاده از آن ها شخصیت در حال رشــد آنان آسیب می بینــد و در درازمدت و بزرگسالی تأثیر سوء آن نمایان می شود معمولاً ویژگی‌های شخصیتی کــودکان بر شــدت اعمال بد رفتاری تاثیر دارنــد مثلا کــودکانی که دارای ویژگی‌های شخصیتی مقاوم، بدخلق، بازیگوش و بهانه گیر هســتنــد احتمال کــودک آزاری توسط مراقبان بیشتر اســت.

کودک آزاری چیست؟ و عوامل موٍثر بر کودک آزاری

تاریخچه‌ی کــودک آزاری

در سال ۱۸۷۴ بر اساس داســتان غم انگیز مری آلن که خشونت های فیزیکی فراوانی از سوی والد خود تجربه کرده بود انجمنی در نیویورک برای جلوگیری از ظلم نسبت به کــودکان به وجود آمد پس از آن حدوداً صد سال طول کشید تا قانونی به تصویب رسید که مسئله کــودک آزاری و مسائل حقوقی مربوط به آن تعریف و لازم الاجرا شــد بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۹۹ حدود ۴۰ میلیون کــودک در سراسر دنیا در معرض انواع کــودک آزاری قرار گرفته انــد.

در واقع توجه به حقوق کــودکان، ایجاد نظریه های گوناگون کــودکی، تاسیس انجمن ها و مراکز مشاوره کــودکان از جمله اقداماتی بود که در قرن بیســتم شکل گرفت که نشان می دهد از قرن بیســتم به بعد توجه بیشتری به کــودکان و حقوق انان شــده اســت. با این حال حقوق کــودکان ان گونه که شایســته آن هســتنــد رعایت نمی شود از جمله این موارد می‌توان به کــودک آزاری، کــودکان کار و خیابان اشاره کرد.

بنابراین کــودک آزاری پدیده اجتماعی جدیدی نیســت بلکه از زمان های قدیم همزمان با تاریخ بشر در طول تاریخ وجود داشته اســت اما کمتر به عنوان معضل اجتماعی در نظر گرفته می‌شــد از دلایل توجه به کــودک آزاری می توان به آگاهی خانواده و جامعه از حقوق کــودکان انجمن ها و مراکز های حمایتی از کــودکان آمارهای گزارش شــده توسط پژوهشگران و اشاره کرد.

کودک آزاری چیست؟ و عوامل موٍثر بر کودک آزاری

کــودک آزاری چیســت؟

از آنجا که کــودک آزاری شامل ابعاد گوناگون اجتماعی، حقوقی و بالینی اســت بر اساس آن تعریف های متناسب با آن صورت گرفته اســت. علاوه بر ان فرهنگ و ارزشهای فرهنگی نقش پررنگی در تعریف کــودک آزاری دارد زیرا در هر جامعه فرهنگ و سنت های خاصی حاکم اســت و نمیتوان یک تعریف مشخص و دقیق از کــودک آزاری ارائه کرد. به عبارتی دیگر برای تعریف کــودک آزاری باید به ارزش های فرهنگی و آداب و رسوم جامعه توجه کرد و ممکن اســت در یک فرهنگ رفتارهای معینی به عنوان آزار تلقی شود ولی در فرهنگ دیگر آن رفتار رفتار عادی به شمار آید.

تعریف سازمان جهانی بهداشت از کــودک آزاری:

آسیب یا تهدید سلامت جسم و روان و یا سعادت و رفاه و بهزیســتی کــودک به دســت والدین یا افرادی که نسبت به او مسئول هســتنــد.

به عبارت دیگر هرگونه آسیب جسمی، روانی، جنسی، غفلت و عدم رسیدگی به نیازهای اساسی کــودک زیر ۱۸ سال توسط افرادی که عهده‌دار مراقبت از کــودک هســتنــد کــودکان آزاری محسوب می شود.

کودک آزاری چیست؟ و عوامل موٍثر بر کودک آزاری

انواع کــودک آزاری

سازمان جهانی بهداشت کــودک آزاری را در چهار نوع رفتار خشونت آمیز علیه کــودکان دســته‌بنــدی کرده اســت:

۱) سوء اســتفاده جسمی

در تعریف کــودک آزاری جسمی هماننــد کــودک آزاری تعریف واحد وجود نــدارد و تحت تاثیر عواملی ماننــد فرهنگ و آداب رسوم مرتبط با تربیت کــودک و قوانین حقوقی مربوط به اطفال می باشــد. عده ای از صاحب نظران معتقدنــد که برای تعریف کــودک آزاری جسمی باید معیارهای اجتماعی مربوط به یک جامعه را مورد نظر قرار داد زیرا ممکن اســت برخی از خشونت ها در فرهنگی رایج باشــد ( ماننــد ختنه دختران در برخی از مناطق ایران) ولی در فرهنگ دیگری بدرفتاری و آزار تلقی شود.

کــودک آزاری جسمی را می توان ماننــد یک طیف وسیعی از آزار جسمی خفیف، که از آن به تنبیه بدنی یاد می شود، تا آزار جسمی شــدید در نظر گرفت.

آزار جسمی خفیف: این نوع آزار جسمی شامل رفتارهایی اســت که در بیشتر جوامع آزار محسوب نمی‌شود و جنبه ی تربیتی دارد ماننــد سیلی زدن، نیشگون گرفتن، مشت زدن، چنگ زدن، هل دادن، پرت کردن وسایل به سمت کــودک و…آزار جسمی شــدید: این دســته از رفتارها باعث بروز آسیب های جدی تری برای کــودک می شود. شامل: داغ کردن و سوزانــدن بدن، کتک زدن، فلفل ریختن، خفه کردن، لگد زدن، گاز گرفتن، اســتفاده از کمربنــد یا چاقو برای تنبیه و …

کودک آزاری چیست؟ و عوامل موٍثر بر کودک آزاری

آزار جسمی با این علائم

ظاهر میشود: ماننــد زخم، کبودی، شکســتگی، پارگی پوســت، خون مردگی، خونریزی‌های داخلی، آسیب به کلیه گوش، چشم، مغز و …

۲) سوء اســتفاده عاطفی

این نوع کــودک آزاری که گاهی سوء اســتفاده روانشناختی نامیده می شود، در تمام انواع کــودک آزاری وجود دارد. به عبارتی دیگر علاوه بر آزار جسمی، جنسی و غفلت از کــودک رفتارهای دیگری باعث آزار عاطفی کــودک می شود که عبارت اســت از ایجاد وحشت، تهدید، انتقاد مداوم، ایجاد احساس گناه، مسخره کردن و… که باعث میشود بهداشت روان و عملکرد روانشناختی فرد در بزرگسالی تحت تاثیر قرار گیرد.

سوء اســتفاده عاطفی را می توان به دو دســته تقسیم کرد:

آزار عاطفی غیرمســتقیم یا منفعلانه: هنگامی که والدین و یا مراقبان کــودک، نیازهای عاطفی و روانی کــودک را که برای رشــد و سلامتی لازم اســت، اجرا نمیکننــد سوء اســتفاده غیر مســتقیم و یا منفعلانه رخ داده اســت که با غفلت و بی توجهی همراه اســت.

آزار عاطفی مســتقیم یا فعالانه: شامل رفتار های توهین امیز، مسخره کردن، مقایسه کردن کــودک با دیگران، ایجاد احساس گناه در کــودک، ممانعت از تحصیل و برقرای ارتباط کــودک با دیگران و.. می‌باشنــد.

‏ گاربانیو و همکارانش پنج خصوصیت را برای کــودکانی که مورد بی توجهی عاطفی خانواده قرار می گیرنــد در نظر می گیرد که عبارت اســت از:

وحشت زده بودنمنزوی و خجالتی بودنطرد شــدگیفراهم بودن زمینه انحرافمورد بی توجهی قرار گرفتن

کودک آزاری چیست؟ و عوامل موٍثر بر کودک آزاری

۳) سوء اســتفاده جنسی

این نوع آزار، با زور و اجبار همراه اســت. در سوء اســتفاده جنسی از کــودک، یک نوجوان یا فرد بزرگسال از کــودک برای تحریک و ارضای جنسی خود اســتفاده می‌کنــد که پیامدهای مخربی برای کــودک به همراه دارد. آزار جنسی معمولاً توسط افراد نزدیک به کــودک صورت می‌گیرد و شامل لمس و نوازش کردن انــدام جنسی، تماس جنسی دهانی، مقعدی و تناسلی، نمایش فیلم های مســتهجن، عورت نمایی که در قالب تجاوز، تعرض جنسی، زنا با محارم، لواط، روسپیگری اســتثمار و خودفروشی کــودکان انجام میشود. این نوع آزار به دلیل ترس از ریخته شــدن آبرو معمولاً کمتر گزارش می شود و در خفا باقی می مانــد.از کــودک آزاری جنسی می توان به ازدواج زودهنگام کــودکان اشاره کرد که در آن اســتثمار جنسی رخ می‌دهد.

در اینجا به برخی از اثار و پیامد های کــودک آزاری جنسی اشاره میکنیم:

عواقب منفی در کــوتاه مدت: شب ادراری، اختلالات رفتاری، صدمه زدن به خود، افکار خودکشی، افت تحصیلی، پرخاشگری و …
عواقب منفی در بلنــد مدت: افسردگی، اضطراب، ترس از ازدواج، حس انتفام در فرد قربانی، بزهکاری و …در این افراد دیده می شود.

اکثر این کــودکان احساس خوبی به خود نــدارنــد و دائما احساس گناه و بی ارزش بودن را تجربه میکننــد.

۴) غفلت

یکی از شایع‌ترین انواع کــودک آزاری اســت که به صورت غیر عمدی به دلیل بی توجهی و غفلت رخ میدهد. غفلت عبارت اســت از عدم فراهم کردن نیازهای اساسی کــودک ماننــد تغذیه، پوشش، مسکن، بهداشت، آموزش و همچنین بی توجهی به نیازهای روانی عاطفی کــودک را شامل می‌شود.

انواع غفلت

به طور کلی می توان غفلت را به چهار دســته تقسیم کرد:

غفلت جسمی: شایع‌ترین غفلت، غفلت جسمی اســت که در آن نیازهای ضروری کــودک همچون غذا، لباس و سرپناه رسیدگی نمی شود. همچنین بیرون انــداختن کــودک از خانه و رها کردن او نوعی از غفلت جسمی اســت.
غفلت تحصیلی: شامل عدم ثبت نام کــودک در مدرسه، عدم توجه به نمرات درسی و تحصیل کــودک، عدم شرکت در جلسه های مدرسه و … اســت.
غفلت عاطفی: در این نوع غفلت، نیازهای عاطفی کــودک ارضا نمیشود.
غفلت پزشکی: عدم رسیدگی به نیاز های پزشکی، درمانی و بهداشتی کــودک.

مطلب پیشنهادی

چگونه دروغگویی کودکان را درمان کنیم؟

  چگونه دروغگویی کودکان را درمان کنیم؟  آیا تا به حال کودکان به شما دروغ …