وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

ونـدالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

ونـدالیسم یا تخریب گرایی نوعی اختلال و عقده اســت که بـاعث می شود فرد به اموال عمومی آسیب بزند، ونـدالیسم به شکل هـای مختلفی وجود دارد.

حتمـا تـا به حال به چشمتـان خورده افرادی اسم خود، تبلیغ کـالا و خدمـاتشان، ابیات شعر، دلنوشته، خـاطره، فحش و ناسزا، نقاشی و چیزهـایی از این قبیل را روی آثار تـاریخی و بـاســتـانی و اموال عمومی (مثل صندلی اتوبوس، دیواره پله‌برقی، پل‌هـای عـابر و…) حک کرده‌اند! یک حرکت عجیب و ناراحت‌کننده که نسخه مجـازی‌اش هم، همـان به اصطلاح ترول‌ هـای شبکه‌هـای اجتمـاعی‌انــد که بـا کـامنت‌هـای فحش و ناسزا، صفحات چهره‌هـای شناخته‌شده را آمـاج حمله قرار می‌دهند.

ونـدالیسم (Vandalisme )چیست؟

ونـدالیسم به معنای تخریب میراث و اموال عمومی اســت که یک ناهنجـاری اجتمـاعی به حساب می‌آید و آن را در زمره انحرافات و بزهکـاری‌هـای جوامع جدید دسته بندی می‌کنند. ونـدالیسم عکس العملی خصمـانه و واکنشی کینه توزانه به برخی از فشارهـا، تحمیل هـا، ناملایمـات، اچحاف‌هـا، شکست‌هـا و.. اســت. نوعی روحیه بیمـارگونه که تمـایل به تخریب آگاهـانه، ارادی و خود خواســته اموال و متعلقات عمومی اســت. ناسازگاری‌هـای حاکم بر روابط فرد و جـامعه، تضعیف و فروپاشی اخلاق، تزلزل نهـادهـای جـامعه مثل خـانواده و مدرسه در انتقال ارزش‌هـای اجتمـاعی، سلطه شرایط نابهنجـار بر جـامعه و… می‌تواند از دلایل شکل‌گیری ونـدالیسم بـاشد.

شدت بروز ونـدالیسم از خفیف (مـانند دیوارنویسی، رنگ پاشی روی تـابلوهـا، پنچر کردن خودروهـا، خط‌انداختن خودروهـای پارک شده، یادگاری نوشتن روی تنه درخت و آثار تـاریخی و…) تـا شدید (مـانند شکستن شیشه‌هـای مغازه‌هـا و غارت آن‌هـا در هرج و مرج‌هـا) بسته به میزانِ این اختلال در افراد، شکل می‌گیرد. ونـدال‌هـا یا خرابکـاران از قدیم الایام وجود داشته‌اند امـا کـارشناسان معتقدند ونـدال‌هـای کهن چیزی را ویران می‌کردند که خود نساخته بودند امـا ونـدال‌هـای مدرن چیزی را نابود می‌کنند که خودشان آن را ساخته‌اند؛ فرقی ندارد یک ساختمـان یا یک قهرمـان.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

وندالیسم شهری

ونـدال‌هـا چه کسانی هستند؟

ونـدال‌هـا یا تخریب گرهـا به طبقه یا منطقه خـاصی از اجتمـاع یا منطقه خـاصی از شهر تعلق ندارند و تنهـا در محدوده مشخصی از شهر به خرابکـاری نمی‌پردازند و فرد خرابکـار برای انجـام فعـالیت نابه هنجـار خود، هیچ محدودیت زمـانی و مکـانی قائل نیست. البته مواردی چون وجود خرده فرهنگ‌هـا و مهـاجرنشینی در یک محدوده مشخص از شهر، می‌تواند از عوامل موثر بر به وجود آمدن پدیده ونـدالیسم بـاشد. ضمن این که این پدیده نابهنجـار اجتمـاعی که نوعی هرج و مرج طلبی شهری و ضد رفتـارهـای شهرنشینی تلقی می‌شود، بیشتر از همه در بین نوجوانان و جوانان دیده می‌شود. افرادی که بـا سرخوردگی‌هـا، شکست‌هـا و ناکـامی‌هـای مختلف در زمینه‌هـای تحصیلی، حرفه‌ای، مـالی، خـانوادگی و اجتمـاعی مواجه بوده و دارای شخصیتی پرخـاشگر، بی ثبـات، ضداجتمـاعی، ناآرام، انتقامجو و در عین حال مأیوس‌اند. جـامعه‌شناس‌هـای غربی، ونـدالیسم را یک بیمـاری مدرن دانسته‌اند که به عنوان یک معضل اجتمـاعی تـا نیم قرن پیش اصلا مطرح نبوده و وجود نداشته اســت.

آمـارهـا در ایران نشان می‌دهد که 67 درصد از افراد دستگیر شده ونـدال در گروه سنّی 10 تـا 25 سال قرار دارند که در آن سهم مردان بیشتر از زنان اســت، به طوری که 75 درصد را مردان و 25 درصد را زنان تشکیل می‌دهند. به لحاظ تحصیلی هم 4/35 درصد تحصیلات راهنمـایی و 9/22 درصد تحصیلات ابتدایی داشته‌اند. همچنین موارد ونـدالیسم در مناطق شهری به مراتب بیش از مناطق روستـایی اســت.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

وندالیسم و ماهیت آن

علت ونـدالیسم چیست؟

افزایش چشمگیر فاصله میان طبقات اجتمـاع خـاســتگاه عمده ونـدالیسم محسوب می‌شود. اختلاف طبقاتی نوعی حس بی‌عدالتی و خصومت را به جـامعه القا می‌کند، جوری که افراد، برتری‌هـای شهروندی را برنمی‌تـابند. مفاهیمی‌نظیر تقسیم شهر به بـالا و پایین و وجود حاشیه‌نشینی در شهرهـای بزرگ، از تفاوت در بهره‌مندی‌هـای شهروندی و تسهیلات رفاهی زندگی اجتمـاعی حکـایت می‌‌کند و منبعی برای تولید رفتـارهـای خصمـانه و عصیانگری طبقاتی می‌شود.

ضعف تربیت اجتمـاعی

‌نظام تربیتی هر جـامعه از ریشه‌هـای دینی، اخلاقی، تـاریخی و قانونی آن شکل می‌گیرد. ضعف این نظام بزرگ‌ترین نارسایی یک جـامعه محسوب می‌شود. بی‌ارزش دانستن میراث فرهنگی و اموال و منافع عمومی، ‌مهم‌ترین آسیب ضعف آموزش مهـارت‌هـای اجتمـاعی به آدم‌هـای یک جـامعه اســت. ونـدالیسم ریشه در ناپختگی فردی، ضعف‌هـای فرایند اجتمـاعی شدن در مرحله عمل و فقدان آموزش و اطلاع‌رسانی دربـاره تـاریخ و فرهنگ و محیط دارد.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

وندالیسم و علل پیداش آن

هیجـان‌هـای روحی

هیجـانات روحی اعم از خشم و عصبـانیت، ناکـامی و تمـایل به خودنمـایی، معمولا به تخریب می‌انجـامد. هنگامی که فضای اجتمـاعی و شرایط عمومی به فرد اجـازه ابراز وجود ندهد عقده متراکم، او را به ابراز خود به قیمت صدمه و نابودی اموال عمومی و آثار بـاســتـانی سوق می‌دهد. رهـا شدن انرژی عقده‌هـای سرکوفته خـانوادگی و اجتمـاعی، ناکـامی‌هـای فردی و جمعی و محرومیت‌هـای فرهنگی هم از دیگر هیجـاناتی اســت که به خرابکـاری منجر می‌شود پرخـاشگری یکی از سازوکـارهـای دفاع روانی برای تسلط بر محیط و کسب آرامش اســت. خشم و پرخـاش زاده موقعیت‌هـای نامطلوب اســت که در رویارویی بـا اشیا، خودش را به شکل ویرانگری نشان می‌دهد.

ضعف در اعمـال قانونی مجـازات

دربـاره تخریب اموال عمومی قوانینی وضع شده از جمله ۶ مـاه تـا سه سال حبس. امـا متـاسفانه سخت‌گیری چندانی در اعمـال آن وجود ندارد. به طور کل علل وقوع ونـدالیسم مجموعه‌ای در هم تنیده از مشکلات فردی، فرهنگی و اجتمـاعی اســت که نبود نظارت و پیگیری قانونی، آن را تشدید می‌کند.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

وندالیسم یا تخریب گرایی

راه‌هـای مقابله بـا ونـدالیسم چیست؟

حامد بخشی دکترای جـامعه‌شناسی و مدیرگروه جـامعه گردشگری جهـاد دانشگاهی خراسان‌رضوی، در خصوص مـاهیت، دلایل، آسیب‌هـا و راهکـارهـای مقابله بـا ونـدالیسم، می‌گوید: “هر گونه رفتـاری که به صورت عـامدانه و آگاهـانه انجـام می‌شود و به اموال عمومی آسیب می‌زند، ونـدالیسم اســت و طبقه بندی مشخصی ندارد امـا معمولا زمـانی که تخریب، ناظر به اشیا و پدیده‌هـای فرهنگی بـاشد، ونـدالیسم فرهنگی نام می‌گیرد. برخی ونـدالیسم‌هـا از جنس صدمه به اشیا اســت، برخی سروشکل هنری دارد مثل گرافیتی‌هـایی که روی دیوار کشیده می‌شود و برخی هم به شکل تخریب‌هـای مجـازی پای پست‌هـای افراد در صفحات شخصی‌شان اســت.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

وندالیسم یکی از علل آسیب به اموال عمومی

مهم‌ترین ریشه‌هـا و آسیب‌هـا

آنومی یا ناهنجـاری اجتمـاعی، مهم‌ترین زمینه شکل‌گیری ونـدالیسم اســت. یعنی افرادی که پیوستگی و انسجـامی بـا جـامعه ندارند و به هر دلیل، پس زده شده‌اند یا خودشان حس طردشدگی دارند، دلیلی نمی‌بینند عصبـانیت شان را روی آثار بـاســتـانی و اموال عمومی تخلیه نکنند. دومین دلیل مهم، عصبـانیت افراد از ناکـامی‌هـایشان مثل طبقه اجتمـاعی که به آن تعلق دارند اســت و دلیل سوم، نیاز به ابراز وجود و هویت که در این مورد، هدف اصلی تخریب نیست ولی افراد می‌دانند که کـارشان منجر به تخریب می‌شود مثل دیوارنویسی و گرافیتی. ونـدالیسم از یک سو بـاعث هزینه‌هـای فیزیکی و مـادی برای احیا و بـازسازی آثار و اموال تخریب شده اســت، از دیگرسو به نازیبـایی شهر و از بین رفتن آثار تـاریخی و بـاســتـانی می‌انجـامد و در مرحله بعد، به شیوع رفتـارهـای ونـدال منجر می‌شود. در واقع وقوع هر ونـدالیسم، رفتـار مشابه دیگری را در این زمینه ترویج می‌کند.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

وندالیسم و تخریب آثار هنری

راهکـار مناسب برای مقابله بـا ونـدالیسم چیست؟

اگر افراد وسایل عمومی را تخریب می‌کنند، به این دلیل اســت که دیگر آن را جزو اموال خود نمی‌دانند، پیوندی بـا آن حس نمی‌کنند و جزو هویت و پیوستگی شان بـا اجتمـاع نیست؛ بنابراین اگر مـا پیوند اجتمـاعی افراد بـا جـامعه را تقویت کنیم، یعنی فرد احساس کند در این جـامعه جـایگاهی دارد، ونـدالیسم کنترل خواهد شد. فارغ از این، از منظر نظریه پنجره‌هـای شکسته هم می‌توان به این موضوع نگاه کرد؛ به این معنی که اگر مـا محیطی مرتب داشته بـاشیم، ونـدالیسم در آن شکل نمی‌گیرد امـا اگر محیطی صدمه دیده بـاشد، مثل خـانه‌ای که پنجره هـایش شکسته، افراد به شکستن بـاقی پنجره‌هـا ترغیب می‌شوند. 

این طوری اســت که حذف سریع ونـدالیسم و زدودن آن از چهره جـامعه، بسیار ضروری اســت. ونـدالیسم واکنشِ از سرِ خشم و به‌واسطه ناآگاهی و نداشتن علم کـافی برای ارزش آثار بـاســتـانی و اموال عمومی اســت. بنابراین افزایش آگاهی عمومی، آموزش و فرهنگ سازی از طریق خـانواده، مدرسه، نهـادهـای فرهنگی و وسایل ارتبـاط جمعی می‌تواند راهکـار اولیه و مهم مقابله بـا این پدیده ضداجتمـاعی بـاشد. توجه به مسائل و مشکلات نوجوانان و جوانان و رفع نیازهـای آنان هم، مرحله بعد مقابله بـا این پدیده اســت. از سوی دیگر رفع تبعیض‌هـا و بی‌عدالتی‌هـا و در کنارش به‌وجود آوردن زمینه‌هـایی برای مشارکت مردم در نظارت بر آثار بـاســتـانی و اموال عمومی، از دیگر راهکـارهـای مقابله بـا این پدیده اســت.

وندالیسم یا تخریب گرایی چیست؟

مطلب پیشنهادی

معنی انگشت وسط دست چیست؟ فرق آن با انگشت شست

معنی انگشت وسط دست چیست؟ فرق آن با انگشت شست استفاده از دست برای بیان …