نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایـدز (AIDS) و همه چیز درباره آن:

بـیماری ایـدز (AIDS) یک نوع بـیماری اسـت که در دستگاه ایمنی ایـجاد مـی شود و عامل ایـجاد کننده آن ویـروس HIV یا ویـروس نقص ایمنی سلول اسـت. ویـروس HIV یک رترو ویـروس و عضوی از جنس انتی ویـروس اسـت. این بـیماری دارای سه مرحـله اسـت: مرحـله اول (عفونت حاد)، مرحـله دوم (نهفتگی)، مرحـله سوم (ایـدز). HIV عمدتاً از طریق آمیزش جنسی (از جمله مقعدی و حتی دهانی) محافظت نشده، انتقال خون آلوده و سرسوزن آلوده و از مادر به فرزند در طول بارداری، زایمان یا شیردهی منتقل می‌گردد. بعضی از مایعات بدن مانند بزاق و اشک قادر به انتقال HIV نیستند. پیشگیری از عفونت HIV، عمدتاً از طریق آمیزش جنسی امن و برنامه تعویض سرنگ، راه حلی برای جـلوگیری از گسترش این بـیماری محسوب می‌شوند.

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

بیماری ایدز چیست

بـیماری ایـدز (AIDS) چیست؟

ایـدز نوعی بـیماری اسـت که در دستگاه ایمنی و توسط ویـروس نقص ایمنی (HIV) ایـجاد می‌شود. بـیماری ناشی از HIV دارای سه مرحـله اصلی اسـت. در مرحـله اول (عفونت حاد) فرد مـمکناسـت برای مدت کوتاهی بـیماری شبه آنفلوآنزایی را تجربه کند. در مرحـله بعد، این بـیماری تا یک دوره طولانی بدون هیچ علائمی دنبال می‌شود که به این مرحـله از بـیماری، دوره نهفتگی گفته می‌شود. هر چقدر که بـیماری پیشرفت یابد، تداخل بیشتری با دستگاه ایمنی بدن پیدا می‌کند و بـاعث می‌شود که افراد به عفونت‌هایی مانند عفونت فرصت‌طلب و تومور دچار شوند، البته معمولاً در افرادی که دستگاه ایمنی آن‌ها به خوبی عمل می‌کند تأثیرگذار نیست. در نهایت بـیماری زمانی وارد مرحـله سوم یا ایـدز خواهد شد که سیستم ایمنی بدن آسیب جدی دیده و بیمار نیاز به مراقبت­های حرفه ای بالینی پیدا می کند.

HIV ، عمدتاً از طریق آمیزش جنسی (از جمله مقعدی و حتی دهانی) محافظت نشده، انتقال خون آلوده و سرنگ آلوده و از مادر به فرزند در طول بارداری، زایمان یا شیردهی منتقل می‌گردد. خوشوقتانه در ایران، با تلاش بسیار، انتقال ویـروس از مادر مبتلا به کودک، مهار شده و تقریباً به صفر رسیده اسـت. اما موج سوم این بـیماری در کشور از طریق الگوی جنسی انتشار می­یابد که این امر لزوم آشناسازی جوانان را به خوبی توضیح می­دهد. برای این ویـروس یا بـیماری، هنوز هیچ‌گونه درمان یا واکسن قطعی وجود ندارد؛ اگر چه درمان ضدویـروسی یا ARV، می‌تواند بـاعث کـاهش دوره بـیماری و امید به زندگی نزدیک به طبیعی گردد. با وجود این که این نوع درمان خطر مرگ و عـوارض ناشی از این بـیماری را کـاهش می‌دهد، اما این داروها گران‌قیمت هستند و مـمکناسـت با عـوارض جانبی همراه باشند. پس بهترین راه جـلوگیری از انتشار ویـروس، پیشگیری اسـت.

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

علائم و نشانه های بیماری ایدز

علائم بـیماری ایـدز (AIDS) چیست؟

عفونت حاد

دوره اولیه این بـیماری، عفونت حاد HIV یا سندرم حاد (رترو ویـروسی) نامیده می‌شود. بسیاری از افراد ۲ تا ۴ هفته پس از در معرض قرار گرفتن این بـیماری، دچار بـیماری‌هایی مانند شبه آنفلوآنزا یا شبه مونونوکلئوز می‌شوند و بعضی دیگر هم هیچ نشانه قابل توجهی در آن‌ها دیده نمی‌شود. علائم در ۴۰ تا ۹۰ درصد موارد اتفاق می افتد و معمولاً شامل تب، لنفادنوپاتی، فارنژیت، خارش پوست، سردرد و یا زخم دهان و اندام تناسلی می‌شود. خارش پوست که در ۲۰ تا ۵۰ درصد موارد رخ می‌دهد، خود را بر روی بالاتنه نشان می‌دهد و به شکل ماکولوپاپولر می‌باشد. همچنین در این مرحله برخی از افراد دچار عفونت‌های فرصت‌طلب می‌شوند. امکان دارد در دستگاه گوارش علائمی مانند تهوع، استفراغ یا اسهال رخ دهد، و همچنین علائم عصبی نوروپاتی محیطی یا سندرم گیلان باره نیز محتمل هستند. طول دوره این علائم متفاوت است، اما معمولاً یک یا دو هفته می‌باشد.

دوره نهفتگی

پس از علائم اولیه، بیمار وارد مرحله‌ای به نام دوره نهفتگی یا HIV مزمن می‌شود. این مرحله از HIV می‌تواند بدون هیچ گونه درمانی از حدود سه سال تا بیش از ۲۰ سال (به‌طور متوسط حدود هشت سال) به طول بینجامد. اگرچه به طور معمول در اوایل بـیماری هیچ علائمی دیده نمی‌شود یا علائم خیلی کمی دیده می‌شود، اما در اواخر این مرحله بسیاری از افراد دچار تب، کاهش وزن، مشکلات گوارشی و دردهای عضلانی می‌شوند. همچنین ۵۰ تا ۷۰ درصد از افراد دچار لنفادنوپاتی ماندگار می‌شوند، به‌طوری‌که چند گروه از غدد لنفاوی (به جز در کشاله ران) به مدت بیش از سه تا شش ماه بدون هیچ درد و به‌طور توجیه‌ناپذیری بزرگ می‌شود.

علائم اصلی ایـدز

سندرم نقص ایمنی اکتسابی یا ایـدز (AIDS) زمانی معنی پیدا می‌کند که شمار سلول‌های CD4+ T به کمتر از ۲۰۰ سلول در هر میکرولیتر برسد یا بـیماری‌های خاص مرتبط با عفونت HIV اتفاق بیفتد. در غیاب درمان، حدود نیمی از افراد مبتلا به HIV در عرض ده سال مبتلا به بـیماری ایـدز می‌شوند. شایع ترین وضعیت‌هایی که هشداری بر وجود ایـدز هستند پنومونی ناشی از پنوموسیستیس (۴۰٪)، نزاری به شکل سندرم اتلاف اچ‌آی‌وی (۲۰٪) و کاندیدیاز مری می‌باشند. سایر علائم شایع شامل عفونت‌های دستگاه تنفسی در یک دوره زمانی معین می‌شود.

عفونت فرصت‌طلب امکان دارد توسط باکتری، ویـروس، قارچ و انگل به وجود بیاید که معمولاً توسط دستگاه ایمنی بدن کنترل می‌شود. اینکه کدام عفونت رخ می‌دهد تا حدودی به این بستگی دارد که چه عواملی در محیط اطراف فرد قرار دارد. این عفونت تقریباً می‌تواند هر دستگاهی از بدن را تحت تأثیر قرار دهد.

افراد مبتلا به ایـدز خطر آلودگی به ویـروس‌های سرطانی مختلفی را دارند از جمله: سارکوم کاپوزی، لنفوم بورکیت، لنفوم اولیه دستگاه عصبی مرکزی، و سرطان گردن رحم. علاوه بر این، آن‌ها به‌طور مکرر دچار علائمی مانند تب طولانی، تعریق شبانه، تورم غدد لنفاوی، لرز، ضعف، و کاهش وزن می‌شوند. اسهال یکی دیگر از علائم شایعی است که ۹۰٪ از افراد مبتلا به ایـدز دچار آن می‌شوند.

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

راههای انتقال بیماری ایدز

راه های انتقال بـیماری ایـدز (AIDS):

HIV از سه طریق اصلی انتقال می‌یابد:

  • تماس جنسی
  • قرار گرفتن در معرض خون یا بافت آلوده
  • از مادر به فرزند در دوران بارداری، زایمان، یا تغذیه با شیر مادر

هیچ گونه خطر انتقال از طریق ویـروس مدفوع، ترشحات بینی، بزاق، خلط، عرق، اشک، ادرار، یا استفراغ وجود ندارد مگر اینکه با خون آلوده شده باشند.

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

تشخیص بیماری ایدز چگونه است

تـشـخیص بـیماری ایـدز (AIDS):

بـیماری ایـدز و HIV با توجه بروز عـلایم و نشانه‌های بیمار، از طریق آزمـایش و بررسی آن در آزمـایشگاه تـشخیص داده می‌شود. آزمـایش HIV به همه کسانی که در معرض خطر قرار دارند توصیه می‌شود، که شامل هر فردی که مبتلا به هر نوع بـیماری آمیزشی است، می‌شود. در بسیاری از مناطق دنیا، یک سوم حاملان HIV زمانی متوجه می‌شوند که در مرحله پیشرفته‌ای از این بـیماری هستند و AIDS یا نقص شدید دستگاه ایمنی آشکار می‌شود.

بعد از گذشت سه ماه (و گاه در برخی موارد نادر، حتی تا شش ماه) از رفتار پرخطر یا رویدادی که مشکوک به انتقال ویـروس به بدن فرد است، اگر نتیجهٔ آزمـایش او منفی باشد، می‌توان به‌طور قطعی به عدم آلودگی او به ویـروس اچ‌آی‌وی اطمینان یافت. یعنی باید دو بار، یک بار سه ماه و بار دیگر شش ماه پس از رفتار پرخطر یا رویداد خطرزا، آزمـایش داد تا نتیجهٔ منفی اطمینان‌آور باشد. هرچند آزمـایش انجام شده سه ماه پس از رفتار یا رویداد پرخطر نیز تا حد زیادی اطمینان‌آور است. دربارهٔ این ویژگی تـشخیص اچ‌آی‌وی/ایـدز، مدت زمان سه یا شش‌ماهه پس از آخرین رفتار یا رویداد پرخطر مد نظر است، یعنی باید رفتار پرخطر کنار گذاشته شود و رویداد پرخطر دیگری رخ ندهد و سه تا شش ماه پس از آخرین رفتار یا رویداد پرخطر، آزمـایش انجام شود. مدت زمانی را که ویـروس به بدن شخص وارد شده اما به دلیل آن که مقدار کافی پادتن در خون شخص ترشح نشده، نتایج آزمـایش منفی است، اصطلاحاً دوره پنجره می‌نامند.

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

پیشگیری از بیماری ایدز

پـیشگیری از بـیماری ایـدز (AIDS):

  • تـماس جـنسی
    استفاده همیشگی از کاندوم در طولانی مدت، حدوداً ۸۰ درصد خطر انتقال HIV را کاهش می‌دهد. هنگامی که از بین زن و مرد، یکی از طرفین مبتلا شود، در صورتی که به‌طور مداوم از کاندوم استفاده شود، احتمال ابتلاء به HIV برای فرد غیرآلوده در هر سال زیر ۱٪ است. برخی از شواهد نشان می‌دهد که کاندوم زنانه هم می‌تواند در همان سطح محافظت کند.
  • مـادر به فـرزند
    برنامه‌های جلوگیری از انتقال HIV از مادر به فرزند می‌تواند سرعت انتقال را به اندازه ۹۲ تا ۹۹ درصد کاهش دهند. این دوره اساساً شامل استفاده از داروهای ضدویـروسی به صورت ترکیبی در دوره حاملگی و بعد از زایمان در بچه می‌شود و ترجیحاً باید به جای شیردهی از شیشه شیر استفاده شود. اگر تغذیه جایگزین قابل قبول، امکان‌پذیر، مقرون به صرفه، پایدار و ایمن باشد، مادران باید از شیردهی به نوزادان خود خودداری کنند، با این حال در صورتی که موردی نباشد، شیر مادر در ماه‌های اول بسیار توصیه می‌شود. اگر تغذیه شیر فقط توسط مادر انجام شود، دوره پیشگیری طولانی مدت ضد ویـروسی به نوزاد خطر انتقال را کاهش می‌دهد.
  • واکـسیناسیون
    تاکنـون  هیچ گونه واکسن مؤثری برای ایـدز کشـف نشده‌است. بتازگی مرکز پـیشگیری و کـنترل بـیماری‌های آمریکا اعـلام کرد که داروی تراوادا (Truvada) به عـنوان یکی از داروهای پیـشگیری از ویـروس HIV، مرحله آزمـایشی خـود را با مـوفقیت پشت سر گذاشت. این دارو در مراحل آزمـایشگاهی خود توانسته‌است خطر ابتلا به عفونت HIV را در افرادی که در معرض خطـر این ویـروس قـرار داشتند، تا ۹۲ درصد کاهش دهد.

نشانگان اکتسابی کمبود ایمنی یا ایدز (AIDS) و همه چیز درباره آن

درمان بیماری ایدز

درمـان بـیماری ایـدز (AIDS):

در حـال حاضر هیچ نوع درمـان یا واکسن اچ‌آی‌وی مؤثری برای این بــیماری ساخته نشده‌است. معالجه شامل درمان از طـریق مقابله با بـازگشت ویـروس (HAART) است که رونـد پیشروی بـیماری را کند می‌کند. همچنیـن درمان این بـیماری شـامل درمان‌های پیشگیرانـه و مداوم برای عفونت‌هـای مترصد است.

  • درمان از طریق مقابله با ویـروس:

گـزینه‌های فعلی HAART ترکیبی یا (امـتزاجی) از حداقل سه دارو است که دسـت کم دو نوع، عامل مقابله با بـازگشت ویـروسی را شامل می‌شود. درمان اولـیه نوعاً یک مهارکننده ترانس (کریپتاز) مـعکوس آنالوگ غیر نوکلئوزیدی (NNRTI) به اضافه دو مـهارکننده ترانس (کریپتاز) معکوس آنالوگ نوکلـئوزیدی (NRTIs) است. NRTIs معمولاً شامل: زیـدوودین (AZT) یا تنوفـوویر (TDF) و لامیوودیـن (۳TC) یا امـتریسیتابین (FTC) است. تـرکیب این عوامل که شامل مهارکننده پـروتئازها (PI) می‌باشد و در صورتی که دستـور بالا کارایی لازم را نداشته باشد مورد استفاده قرار می‌گـیرد.

مطلب پیشنهادی

۷ راه مبارزه با خستگی قبل از عادت ماهانه (قاعدگی)

۷ راه مبارزه با خستگی قبل از عادت ماهانه (قاعدگی) گاهی ممکن است اندکی قبل …