مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

رفتن به کوه و دشت و بیابان همان‌قدر که لذتبخش اســت و هیجان دارد، خطراتی را هم به دنبال دارد که اگر حواســتان نباشد ممکن اســت دردسر ساز شود.

وجود انواع جانوران در این مکان‌ها مانند مـار و عقرب می‌تواند یک روز خوب را تبدیل به یک روز بد و پر از حادثه کند. بد نیست بدانید که چطور می‌توان با مـارگزیدگی مقابله کرد، شاید دانستن بعضی نکات کاربردی و مرور آن‌ها جایی به دردتان بخورد.

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

علایم و نشانه‌های زهرآلود شدن بدن کسی که مورد گزش مـار واقع شده به عواملی، چون اندازه مـار، محل، تعداد و عمق گزیدگی، مقدار زهر تزریق شده، حساسیت فرد نسبت به زهر، سن و وزن مصدوم، سلامتی عمومی فرد و نوع و تعداد میکروارگانیسم موجود در حفره دهانی مـار بستگی دارد. اما برای بررسی بیمـار و این که بدانید مـار سمی او را نیش زده یا غیر سمی، دانستن این نکات ضروری اســت:

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

 

مشاهده مـار

مشاهده سوراخ یا زخم در محل نیش زدگی.

درد در محل گزیدگی؛ درد و سوزش شدید اســت.

تورم، با گذشت زمان، تورم به سمت قسمت مرکزی اندام و به طرف تنه فرد پیشرفت می‌کند.

قرمزی پوست و بروز تاول

قرمزی و تورم عروق لنفاوی در عضو گزیده شده و پیشرفت این قرمزی و تورم به سمت قسمت‌های مرکزی بدن. لبه‌های این ناحیه بسیار دردناک و نسبت به لمس حساس اســت.

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

تهوع، اســتفراغ، سرگیجه و احساس ضعف

کاهش فشار خون

تب، لرز و تعریق

سوزن سوزن یا کرخت شدن نوک انگشتان و اطراف لب و دهان

خونریزی از بینی، وجود خون در ادرار یا مدفوع

تند شدن تنفس یا تنگی نفس

افزایش نبض

مشکل بینایی

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

مهمترین نکته برای نجات پیدا کردن از سم مـار این اســت که پادزهر آن  هر چه زودتر به بدن تزریق شود.

حتی اگر از سمی بودن مـار اطمینان ندارید باز هم با اورژانس تماس بگیرید. منتظر نمانید تا علائم ظاهر شود و بعد اورژانس را خبر کنید چون در صورت سمی بودن مـار اگر وقت را تلف کنید زهر در بدن پخش می شود.

با توجه به صحبت های شما، اورژانس تصمیم می گیرد که برای شما آمبولانس یا هلیکوپتر ارسال کند و یا اینکه به شما توصیه می کند که خودتان به مراکز درمانی بروید.

شخص مـارگزیده تا رسیدن به مراکز درمانی نباید خودش رانندگی کند چون علائمی مثل تاری دید، تنگی نفس، بی حالی و یا بی حس شدن اعضا، توانایی رانندگی را کم می کند.

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

مـارگزیدگی در بچه‌ها معمولا شدت و مرگ و میر بیشتری دارد.

اگر گزش در محل یک رگ بزرگ باشد، سم به طور مستقیم وارد گردش خون شده و تشنج و مرگ در عرض چند دقیقه بروز می‌کند.

اثرات سمی بعد از چند ساعت تا چند روز بر روی قلب و عروق، دستگاه تنفس، گوارش، کلیه‌ها واعصاب ظاهر می‌شود.

وجود تهوع و اســتفراغ در دقایق اول پس از گزش، نشان دهنده ورود مقادیر زیاد سم به درون فرد مـارگزیده اســت.

سم برخی مـار‌ها سبب فساد و آسیب قسمت وسیعی از پوست می‌شود. گاهی گزش توسط مـار سمی بدون وارد شدن سم به بدن فرد مـارگزیده صورت می‌گیرد. اگر پس از یک ساعت، درد و سوزش درمحل گزش و علایم عمومی گفته شده، مشاهده نشد، می‌توان از وارد نشدن سم به بدن اطمینان حاصل کرد.

زخم ناشی از گزش مـار‌ها مثل بقیه زخم‌ها ممکن اســت دچار عفونت ثانویه شود.

ممکن اســت در اثر گزش فرد توسط یک مـار غیر سمی، علایم عصبی، روانی و هیجانی ظاهر شوند که ارتباط به سم مـار ندارد.

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

 

وقتی با اورژانس تماس می گیرید شکل ظاهری مـار را برای آن ها توصیف کنید

با توصیف شکل ظاهری مـار به اورژانس به آن ها کمک می کنید تا هر چه زودتر پادزهر را آماده کنند، در این هنگام گاهی دکترهای اورژانس با متخصصان کنترل سم مشورت می کنند تا بتوانند بهترین درمان را پیدا کنند. هر اطلاعاتی که درباره شکل ظاهری مـار به ذهنتان می رسد را به اورژانس بگویید، این اطلاعات شامل موارد زیر اســت:

طول مـار چقدر اســت؟

قطر مـار چقدر اســت؟

مـار چه رنگی اســت؟

سر مـار چه شکلی اســت؟ آیا مثلثی اســت؟

مردمک چشم مـار چه شکلی اســت؟ گرد اســت یا خطی؟

اگر همراه خود کسی را دارید سریعا از مـار عکس بگیرید و آن را برای عوامل اورژانس بفرستید. در صورت گزیده شدن هیچ وقت سعی نکنید که مـار را بکشید چون احتمال دارد که مـار دوباره نیش بزند و با این کار زمان طلایی برای دریافت پادزهر را هم از دست می دهید، هر چه بیشتر تکان بخورید و حرکت کنید زهر سریع تر دربدنتان پخش می شود.

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

 

آرام باشید

تمام سعی خودتان را بکنید تا آرام باشید چون هر چه قلب تندتر بزند سم در بدن زودتر پخش می شود.

ناحیه گزیده شده معمولا متورم می شود و باد می کند پس جواهرات و لباس های تنگ را در بیاورید.

ناحیه گزیده شده را پایین تر از سطح قلب نگه دارید تا سرعت انتشار سم به دیگر نقاط بدن کمتر شود.

اگر همراه شما شخصی قوی وجود دارد خودتان راه نروید و اجازه دهید که او شما را بلند کند.

اگر مجبور هستید خودتان راه بروید آهسته این کار را انجام دهید.

جلوی خونریزی ناحیه گزیده شده را نگیرید

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت اول)

سم خاصیت ضد انعقای دارد به همین دلیل در ابتدا خون زیادی از زخم می آید، اگر مـار آنقدر عمیق نیش گرفت که خون فواره زد سریعا روی زخم فشار وارد کنید.

در حالی که عده ای معتقدند شستن زخم با آب و صابون خوب اســت عده ای دیگر مخالف این کار هستند و می گویند آثار سمی که در اطراف و روی زخم وجود دارد به پزشکان کمک می کند که بتوانند نوع مـار را تشخیص دهند و پادزهر مناسب را برای آن تجویز کنند.

روی زخم را با پارچه ای تمیز ببندید.

ادامه در قسمت دوم

 

مطالب مرتبط:

مارگزیدگی، راه های پیشگیری و کمک اولیه میدانی (قسمت دوم)