دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

دراکولای معروف شمال حـشـره ای مرموز اســت که فقط اندکي بزرگ‏تر از مورچه قرمز و به رنگ قرمز و قهوه‌اي اســت و بيشتر در شاليزارها، علفزارها و ساختمان‏هاي مرطوب ديده مي‌شود. هر گاه با این حـشـره روبرو شدید بهتر اســت که بیشتر مراقب خودتان باشید.

شمال کشور يعني اســتان‏هاي مازندران و گيلان، خاســتگاه و محل زندگي حـشـره‏اي کوچک اما ترسناک با نام‌هاي مختلف محلي همچون شب‏سوز، تله‏گز، چي‏سوزان و بالاخره دراکولاســت که در فصل تابستان و زمان برداشت محصول برنج گاهي آنچنان رعب و وحشتي ايجاد مي‏کنند که در بسياري از موارد خواب آسوده و شيرين را بر بدن‏هاي خسته بسياري از کشاورزان، ساکنان و مسافران شمال کشور تلخ و ناگوار و پس از آسيب پوستي، بسياري از فعاليت‏هاي روزانه آنان را با مشکل جدي مواجه مي‏کند. دراکولا، حـشـره مشهوري که در سال‏هاي اخير نام آن را بيشتر مي‌شنويم.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

دراکولا در شب به سوي نور و روشنايي جلب مي‌شود و به‏ راحتي در سقف و ديوار اتاق قابل‌مشاهده اســت. در چنين شرايطي پيشنهاد مي‏شود با جاروبرقي، دستکش مخصوص يا حـشـره‏کش آن را شکار و از تماس مسقيم دست‏هايتان با آن خودداري کنيد زيرا ممکن اســت دست‌هايتان آلوده شده و باعث انتقال ترشحات پشه به نقاط بسيار حساس بدن مانند اطراف چشم‏ها و صورت خود فرد و ديگران شود.

متخصصان مركز تحقيقات پوست گيلان معتقدند اين حـشـره كوچك و خطرناك كه بيشتر در گيلان زندگي مي‏کند، با گرماي هوا و بالا رفتن ميزان رطوبت تكثير مي‌شود. قدرت پرواز اين حـشـره به قدري بالاســت كه از فاصله 79 كيلومتري ساحل دريا به سوي نور كشتي جذب مي‏شود.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

دراکولا چگونه وارد عمل مي‏شود؟

هرچند راهكارهاي ارائه‌شده از سوي پزشکان تاثير بسياري بر جلوگيري از گزش اين حـشـره داشته اســت اما هنوز هم گردشگراني كه به شمال مي‌روند، از گزند دراکولا در امان نيستند. افزايش گرماي هوا و رطوبت نسبي، بهترين مکان و زمان براي حمله شبانه دراکولاســت. اين حـشـره اهداف خود را با پيگيري و رهيابي نور شبانه شناسايي مي‏کند،

با احساس و درک دما و بوي بدن انسان به آن نزديک مي‏شود و در قسمت‏هاي باز بدن يعني صورت، گردن، دست و پا فرود مي‏آيد. جالب اســت بدانيد اين پشه نيش نمي‌زند بلکه آرام روي پوست حركت مي‌کند و سم و زهر نه‏ چندان قوي خود را ترشح مي‏کند. به همين دليل هرگز شما متوجه گزش يا سوزش ناگهاني آن نمي‏شويد فقط ممکن اســت حرکت حـشـره را روي پوستتان احساس کنيد.

در گیلان و مازندران نوعی بیماری پوستی در اواخر بهار، تابستان و اوایل پاییز مشاهده می شود كه عامل ایجاد آن همین حشره است. در گیلان این حشره را به نام‌های مختلفی چون شب سوز، تله گز، چی سوزان و دراكولا می شناسند.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

در مازندران نیز اغلب مردم فكر می كنند ضایعه پوستی ایجاد شده از حشره ای به نام “ون” است كه ظاهراً به یك نوع عنكبوت گفته می شود.

دراكولا برخلاف تصور عموم كمتر نیش می زند و گاز می گیرد؛ بلكه بیشتر له كردن حشره بر روی پوست ایجاد ضایعه می كند.

نقاط باز بدن مثل صورت، دست‌ها، ساعدها و پاها بیشترین آسیب را از این حشره می بینند. پس از له كردن حشره بر روی پوست ضایعه ای ایجاد می شود كه به سرعت به دیگر قسمت های بدن منتقل می‌شود.

این عوارض كه گاه خفیف و در بسیاری از موارد شدید است، پس از 24 ساعت آغاز می شود که با قرمزی و احساس خارش همراه است. پس از خارش پوست آن قسمت كنده شده و اثری مانند سوختگی بر جا می ماند.

دكتر مهدی جلوه و گروه همراه آنها در سال 1372 تحقیقی انجام داده اند تا هویت این حشره را مشخص كنند.

حشره ی دراكولا، سوسـك نارنجی رنگی با نام علمی PEDRUS است كه در بدن آن سـمی با نام علمـی pedren وجود دارد. این حـشره به محـض تحریك، با ترشح سم بر پوسـت بدن باعث بروز تاول های شـدیدی همراه با درد، سوزش و خارش می‌شود. 

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

اين عقيده وجود دارد که 4 عامل در شدت ضايعه و آثار پوستي ناشي از نيش دراکولا موثر هستند:

  1. ميزان و غلظت سم تراوش شده از بدن حـشـره.
  2. محل مورد حمله؛ مثلا پوست اطراف چشم حساســترين محل و پوست کف دست و پا، مقاوم‏ترين قسمت‌هاي بدن به سم حـشـره هستند.
  3. پوست‏هاي سفيد، بدون مو و صاف مانند پوست کودکان و پوست‏هاي چرب و مرطوب مناسب‏ترين پوست‏ها براي گزش هستند.
  4. قدرت دفاعي و ترميم‏پذيري پوست که عامل تاثيرگذار در مقابله با سم اين حـشـره اســت.

راه‏هاي پيشگيري از تماس با دراکولا

براي كنترل حـشـره و جلوگيري از هجوم آن، اولين روش پيشگيري نصب توري و پشه‏بند در محل خواب اســت. كاهش تعداد لامپ‏هاي روشن و كم كردن شدت نور، پاكسازي علف‏هاي هرز و ديگر گياهان به‏خصوص گياهان پوسيده از محل نصب چادر و اســتفاده از حـشـره‏كش براي سمپاشي روي چادر از ديگر روش‏هاي مبارزه با اين حـشـره اســت. گردشگراني كه در چادرهاي خود اقامت و لباس‏هاي شسته‏شده خود را در فضاي باز آويزان مي‏كنند، بايد هنگام جمع كردن لباس‏ها آنها را بتکانند و قبل از پوشيدن دقيقا بازرسـي كنند تا حـشـره از طريق لباس با پوست تماس پيدا نکند.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

هرگز دراکولا را روي پوستتان نکشيد

عده‏اي به محض احساس حرکت حـشـره روي بدنشان، آن را به شدت بر سطح پوسـت خود مي‏فشارند و له مي‏کنند اما اين کار باعث تخليه تمام ترشحات بدن حـشـره بر پوست و متعاقب آن آغاز صدمه‌هاي پوستي بيشتر و شديدتر مي‏شود؛ بهترين روش آن اســت که ابتدا با اطمينان از محل حـشـره، به کمک ديگران يا با کمک آينه، با دقت و بدون کشتن حـشـره، آرام آن را از بدن دور و هنگام انجام اين کار آرامش خود را حفظ کنيد. سپس محل احتمالي حرکت حـشـره را با آب و صابون بشوييد.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

عوارض پوستي تماس با دراکولا

با توجه به غلظت و ميزان سم ترشح شده و ميزان حساسيت فرد، عارضه گزش دراکولا از قرمزي‌ مختصر، سوزش و خارش تا تاول و عفونت پوست متغير اســت. دوره بيماري نيز به شدت ضايعه و قدرت ترميم‏پذيري پوست بستگي دارد. عوارض شديد گزش دراکولا معمولا 24 ساعت پس از تماس آغاز مي‏شود که قرمزي و احساس خارش اســت.

 پس از خارش، پوست موضع كنده مي‌شود و علايمي ‌از سوختگي و عفونت موضعي با پوسته‏هاي چسبنده به نام دلمه در پوست آسيب‌ديده آشکار خواهد شد. بيشترين نگراني وقتي اســت که پوست اطراف چشم و حتي مخاط چشم از ترشحات سمي‌ اين حـشـره آسيب ‌ديده باشند. در اين صورت مصدوم بايد به چشم پزشک مراجعه کند.

سمي كه از گزش دراکولا به بدن وارد مي‏شود، باعث ابتلا به بيماري درماتيت (التهاب پوست) مي‏ شود. براي جلوگيري از اين عارضه بايد تا حد ممكن حـشـره را از روي عضو بدن بپرانيد و اگر دست يا عضو ديگري آلوده شد، حتما آن را با آب و صابون بشوييد.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

درمان چيست؟

تاول‌ و التهاب ناشي از سم اين حـشـره درمان خاصي ندارد و دوره حداکثر 10 روزه آن نيازمند درمان حمايتي در تخفيف خارش، سوزش و جلوگيري از عفونت احتمالي اســت. متخصصان پوست معتقدند چنانچه ترشح سم دراکولا در نواحي حساس بدن مانند دور چشم كه داراي چين و چروك و پوست نازك اســت اتفاق بيفتد، شدت و درد تاول‏ها بيشتر مي‌شود بنابراين چين‏هاي پوستي بايد به دقت شسته شود. درمان ضايعه پوستي با توجه به شدت ضايعه متفاوت اســت اما در صورت گزيده شدن به وسيله اين پشه بهتر اســت اقدام‌هاي درماني زير را انجام دهيد:

به‏طور مکرر يعني حداقل بين 3 تا 5 بار محل را با آب و صابون خنثي بشوييد.

الکل و هيچ ماده تحريک‌کننده‌اي روي محل تماس نزنيد.

از زدن موادي مانند ماســت، سيب‏زميني و مواد مشابه به محل گزش خودداري کنيد.

اگر محل گزش قرمزي و خارش داشت، مي‏توانيد از يک پماد اســتروييد موضعي ضعيف مانند هيدروکورتيزون و تريامسينولون اســتفاده کنيد.

دراکولای شمال، کابوس و معضل فصل های گرم سال

اگر تاول يا عفونتي در محل ضايعه ايجاد شد، اســتفاده از محلول آنتي‏سپتيک موضعي مانند محلول زينک‏ سولفات 1 درصد و پماد موپيروسين يا سيلور پيشنهاد مي‏شود.

پس از درمان ممکن اســت رنگ پوست محل ترميم تا مدتي تيره يا قهوه‏اي باشد اما نگران نباشيد زيرا بعد از مدتي حتما برطرف مي‏شود. با اين حال مي‏توان با نظر متخصص پوست از کرم‏هاي ضدلک موضعي مانند هيدروکينون به مقدار اندک اســتفاده کرد.