تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

تئاتر چیســت و انواع سبک هـای تئاتر

امروزه اگر چه تئاتر در میان عموم مردم آنچنان محبوبیتی ندارد امـا دوبـاره در تلاش اســت تا جـایگاه خود را در میان مخاطبـانش پیدا کند. البته فرهگ سازی هـای به وجود آمده هم بی تاثیر نبوده اســت. تا جـایی که مردم تلاش می کنند تا بتوانند این هنر را دوبـاره به دوران اوج خود بـازگردانند. در پی همین تلاش هـای اســت که این روزهـا تبلیعات نمـایش هـای تئاتر را در همه جـا می بینیم که بعضی از آنهـا هم بـا اســتقبـال کم نظیری مواجه شده اند. در ادامه بـا چارگوشه همراه بـاشید تا بـا انواع سبک هـای نمـایشی در تئاتر بیشتر آشنا شویم.

 

انواع سبکهـای نمـایشی در تئاتر

نمـایش، هنر نمـایش یا همـان به اصطلاح تئاتر دارای سبک هـا و روش هـای گوناگونی اســت. در ادامه به مهمترین سبک هـای آن خواهیم پرداخت.

نیاز به یادآوری دارد که این سبکهـا فقط متعلق به هنر نمـایش نیســت و در واقع یک سبک و روش و تکنیکی اســت که شامل همه هنرهـا می شود و هنر نمـایش نیز چون دیگر هنرهـا از این سبک هـا تاثیر می گیرد و در همه دنیا و کشور خودمـان نیز اجرا می شود. در این بین بسیار دیده شده کسانی که ادعای کارگردانی داشته اند حتی تفاوت بین رئالیسم و سورئالیسم را نمی دانند. در این مطلب تاکید مـا بر توضیج مختصری دربـاره این سبک هـا اســت.

 

تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

نمایش تئاتر

 

انواع سبک هـای هنری یا سبک هـای نمـایش به شرح زیر هســتند :

اکسپرسیونیسم ( Expressionism)

تئاترپوچی (Absurd)

دادائیسم (Dadaism)

رومـانتیسم (Romanticism)

رئالیسم (Realism)

سمبولیسم (Symbolim)

سورئالیسم (Surrealism)

اکنون به توضیح هر کدام از موارد ذکر شده بـالا می پردازیم.

 

تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

تئاتر دارای سبک های مختلفی است

 

اکسپرسیونیسم ( Expressionism)

این اصطلاح نخســتین بـار در نقاشی و برای تمـایز بین عده ای از نقاشان که از سبک امپرسیونیسم جدا شده بودند،به کاررفت. دلمشغولی اکسپرسیونیســت هـا بیان تصورات، احساسات و رویاهـایشان بود. همین رویکردنیز در تئاتر آلمـان سال هـای بلافصل پیش از جنگ جهـانی اول رواج یافت. اکسپرسیونیســتهـای آلمـان نیز تلاش داشتند تا حالات درونی، و ناخوداگاه انسان را به نمـایش بگذراند. آنهـا قراردادهـای منطقی، نظم، تناسب یا قاعده هـای متداول و رسوم رفتار و آداب سخن را که بر نمـایش رئالیســتی و ناتورالیســتی سده ی نوزدهم چیره بود کنار نهـادند. شیوه هـا و مضمون هـایی که این نوع نمـایش هـا اغلب تکان دهنده و پر تضاد بود. نمـایشنامه نویسان اکسپرسیونیســت ، که نظرگاهشان در درجه نخســت ذهنی بود، غالبـا فقط به شخصیت اصلی نمـایش عمق روانشناسانه می دادند. و از طریق او مکنونات ذهنی و درونی خود را آشکار می ساختند. عمر اکسپرسینیسم ناب چندان طولانی نبود ولی تأثیر ژرفی برنمـایشنامه نویسانی همچون شون اکیسی، ساموئل بکت، اوژن یونسکو، ژان رنه و کارهـای آغازین یوجین اونیل نهـاد.

 

تئاترپوچی (Absurd)

تئاتر پوچی هیچ گاه به عنوان مکتبی واحد به وجود نیامد، بلکه مرکب از گروهی نمـایشنامه نویس بود که کم و بیش درزمـان واحدی ظهور یافتند و تقریبـا دیدگاه مشابهی نسبت به زندگی داشتند. آنچه به این گروه اهمیت می بخشای ید، نظر بدبینانه ی آنهـا نسبت به هســتی نبود، چه این کار پیش از آنهـا در روزگار اوریپید شده بود. مهم این حقیقت بود که کوشیدند”شکل” نمـایش را بـا مضمون یا محتوای آن تطبیق دهند. به بیان دیگر این گروه ظاهرا معتقد بودند که اگر زندگی بی معنا و پوچ اســت این پوچی را فقط می توان به کمک شکلی همـانقدر پوچ و بی معنا بیان کرد. از این حیث آنهـا وارثان هنری مکتب دادائیسم بودند. مشهورترین نمـایشنامه نویسان این سبک ساموئل بکت بـا نمـایشنامه هـای معروفی همچون “در انتظار گودو” و “پایان بـازی” و اوژن یونسکو بـا نمـایشنامه هـایی چون “آوازه خوان طاس” و “صندلی هـا ” هســتند. اصطلاح پوچی را – به معنی بیان هســتی بی معنی و کوشش هـای بیهوده ی انسان – برای نخســتین بـار آلبر کامو درمقاله اش به نام “اسطوره ی سیزیف“برای شرح موقعیت انسان به کار برد. ( بنا به اساطیر یونان، سیزیف به سبب گناهی که مرتکب شده اســت، محکوم اســت تا ابد تخته سنگی را از دامنه ی کوهیبه طور دائم از پایین به بـالا حمل کند، ام وقتی سنگ بـا زحمت زیاد به قله کوه برده می شود، دوبـاره به پایین می غلطد، و سیزیف ناگزیر اســت تا کار خود را دوبـاره تکرار کند. کار سیزیف نمـادی از بیهودگی و بی حاصلی اســت.)

 

دادائیسم (Dadaism)

بـا وقوع جنگ جهـانی اول و وقوع کشتار و ویرانی هـای بسیار، تکان عمیقی به نفسانیات اروپاییان وارد آمد. یکی از این واکنش هـا مربوط به برخی از هنرمندان آلمـانی به این آشفتگی، پی ریزی جنبش دادا بود. این جنبش به تمـامی نهیلیســتی بود و معتقد بود که چون جهـان فاقد معنا اســت، فقط یک هنر بی معنا می تواند واکنش درســتی نسبت به آن بـاشد. آنهـا می کوشیدند تا بـا از بین بردن تمـام معیارهـای سنتی هنر به بورژوازی بقبولانند که دنیایش تا چه اندازه کریه اســت . از این رو رونمـایشنامه هـای آنهـا کاملا نامتعارف بود. نمـایش هـای آنهـا در واقع چیزی نبود جز بـازیهـای خلق الساعه و بی معنا. این نمـایش هـا گاه بـا واکش تند تمـاشاچیان مواجه می شد.

 

تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

انواع سبک های تئاتر

 

رومـانتیسم (Romanticism)

این جنبش که در اواخر سده ی هجدهم شکل گرفت، هموازه تأکید داشت که احساسات و تجـارب ذهنی شخصی، واقعی تر و مهم تر از چیزهـای منطقی و عقلانی اســت. رومـانتیسم در واقع گریز از قاعده هـای کلاسیسم اســت. رومـانتیکهـا طبیعت را نه آن گونه که هســت، بل آن گونه که آرزو می کردند، به صف در می آوردند. اولین نمود رومـانتیسم در نمـایش به جنبش “شوروش و کوشش” در آلمـان مربوط می شود که بـا نمـایشنامه هـای اولیه ی شیلر و گوته شکل گرفت. سپس این سبک در انگلســتان بـا نمـایشنامه هـای کیتس ،شلی و لرد بـایرون تداوم یافت. البته بسیاری بر این عقیده اند که عمر این جنبش هنوز به سر نیامده و هنوز آثار زیادی را می توان سراغ گرفت که متأثر از این سبک هســتند.

 

رئالیسم (Realism)

هنرمندان رئالیســت می کوشند تا زندگی را آن چنان که در واقع هســت نمـایش دهند. ساختمـان نمـایشنامه هـای رئالیســتی بر قوانین طبیعت و جـامعه اســتوار اســت و پدبده هـای روانی انسان را در پرتو موقعیت محیطی و ویژگی هـای فردی می جوید. هنرمند رئالیســت اجتمـاع را چون موجودی زنده و پویا می نگرد و انسان را نیز نه از جنبه ی زیســت شناسانه بل انسان تاریخی و اجتمـاعی می داند و به جســتجوی آن چیزهـایی اســت که زیر لایه هـای زندگی پنهـان هســتند. از هنریک ایبسن به عنوان پیشرو و نمـایشنامه نویسان رئالیســت نام می برند. از دیگر نمـایشنامه نویسان می توان به مـاکسیم گورکی،آنتوان چخوف،تنسی ویلیامز، و آرتور میلر اشاره کرد.

 

تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

تئاتر در فرهنگ های مختلف جایگاه خود را پیدا کرده است

 

سمبولیسم (Symbolim)

اولین انحراف از رئالیسم محسوب می شود. ایبسن که خود از جرگه رئالیســت هـا بود، به تدریج در آخرین آثار خود به سمت سمبولیسم یا نمـادگرایی گرایش یافت. هنرمندان سمبولیســت معتقد بودند که تئاتر رئالیســتی بر مـاوراءالطبیعه چشم پوشیده و لذا نگرشی یک بعدی از انسان به دســت می دهد. در نظر اینا واقعیت عینی خارجی چیز بی اهمیتی بود و واقعیت حقیقی تر و نابتر در چیزهـای درونی، ذهنی و مرموز نهفته بود. ولی چنین واقعیتی را نمی توان مســتقیمـا از راه گفتار عمل و صحنه پردازی ارائه داد، بلکه بـاید بـا اســتفاده از نمـاد، اســتعاره و اسطوره به آن اشاره کرد. هدف آنهـا برانگیختن احسا برای درک غیرمســتقیم واقعیت بود. به گمـان آنهـا هرچقدر نمـاد را کمتر بتوان بـا عبـارات خاص تعریف کرد، موثرتر خواهد بود. این جنبش که در ربع آخر سده ی نوزدهم پدیدار شد، بیش از همه در آثار نمـایشی موریس مترلینگ تجلی یافت. همچون نمـایشنامه هـای “شاهدخت مـادلن”،”مزاحم”، “کوران”،”اندرون خانه“.

 

سورئالیسم (Surrealism)

جنبش ادبی وهنری دهه هـای ۲۰ و ۳۰ سده بیســتم در اروپا. هنرمندان این جنبش فرم را به عنوان کار خودانگیخته ذهنی ناب مطرح می کردهد که بـا ابزاری چون کلام ، نوشته و جز این جریان واقعی اندیشه را بیان می کند. لذا بیان اندیشه بی حضور نظارت عقلی وفارغ از تمـام زیبـایی شناسی یا شگفتی اخلاقی صورت می گیرد. از این جهت سورئالیســت هـا شبـاهت هـایی بـا رومـانتیســت هـا داشتند. بـا این تفاوت که سورئالیســت هـا حیطه و اختیار هنرمند را فراتر از حدود رومـانتیسم بردند. هدف آنهـا کشف منظم و مدام حیطه هـا و حوزه هـای غیر عقلانی بود. و اساس کار آن اندیشه ی ضمیر ناخودآگاه و کیفیات وهمی و رویا گونه و تداعی آزادمعانی بود. و از این رو به خلاقیت هنری جنبه ی خودانگیخته دادند. در نمـایش سورئالیســتی ، یا شاهد رویاهـا و تصورات غریب او هســتیم. جنبش سورئالیسم دوام چندانی نیاورد و بـا ظهور فاشیسم در اروپا قدرت آن کم فروغ شد

 

تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

از تئاتر برای بیان اعتراضات هم استفاده می شود

 

مواردی که در بـالا اشاره شد و برای کدام هم توضیح مختصری ارائه شد تنهـا برای آشنایی شمـا عزیزان بـا این هنر قدیمی و پر مفهوم اســت. بدون شک این مطلب فقط گوشه ای از دنیای این هنر اســت. شمـا می توانید بـا مطالعه بیشتر به هدف یا موضوعی که به دنبـال هســتید برسید.

امید اســت که این مطلب برای شمـا عزیزان مفید بـاشد.

 

تئاتر چیست و انواع سبک های تئاتر

یک سالن تئاتر مجلل